أقسام المرض من منظور القرآن الكريم: دراسة موضوعيّة

Categories of Disease According to the Qurʾān: A Thematic Analysis

المؤلفون

  • Abdelali Bey Zekkoub Department of al-Qurʾan and its Sciences, Kulliyyah of Islamic Sciences, al-Madinah International University, Malaysia.

DOI:

https://doi.org/10.31436/alburhn.v5i1.202

الكلمات المفتاحية:

أقسام المرض، الإسلام والصحة، المرض الجسمي، المرض النفسي، المرض الروحي

الملخص

لقد أنزل الله القرآن الكريم؛ لنجعله منهج حياة في جميع أمورنا، فأمرنا بتدبّره؛ لفهم معانيه، واستنباط أحكامه، وكشف وجوه إعجازه، واستخراج سننه، فقال تعالى ذكره: ﴿كِتَٰبٌ أَنزَلۡنَٰهُ إِلَيۡكَ مُبَٰرَكٞ لِّيَدَّبَّرُوٓاْ ءَايَٰتِهِۦ وَلِيَتَذَكَّرَ أُوْلُواْ ٱلۡأَلۡبَٰبِ٢٩﴾ [ص: 29]، فما من خير إلَّا وقد بيَّنه وحثَّنا عليه، وما من شرٍّ إلَّا وقد بيّنه وحذَّرنا منه، لكن عدم البحث عن أنواع الشّرّ بتدبر إشارات القرآن الكريم، ووجوه دلالاته، قاد إلى الوقوع في مغبّته؛ ولذلك فإنّ البحث هدف إلى استجلاء أقسام المرض الذي هو من جملة البلاء بالشّرّ المنصوص عليه في القرآن الكريم. موظّفًا المنهج الاستقرائيّ التحليليّ، ثم المنهج الاستنباطيّ. وقد توصّل البحث إلى: أنَ أصل المرض في القرآن الكريم هو النّقصان، وقد تكرّر باشتقاقاته المختلفة في مكّي القرآن ومدنيّه أربع وعشرين مرة؛ للدّلالة على ضرورة الحفاظ على صحّة الأجسام من النّقص في القوّة، والحفاظ على صحّة القلوب من النّقص في الدّين، وأنّ الصيغة المصدرية للمرض هي الأكثر ورودًا في القرآن الكريم، وكلّها جاءت في سياق التّشنيع من صفات المنافقين؛ للدّلالة على أنّ مرض النّفس أشدّ خطرًا وأعظم فتكًا من مرضي الجسم والرّوح، و كما تم استنباط  ثلاثة أقسام للمرض في القرآن الكريم؛ هي: مرض جسميّ، ومرض نفسيّ، ومرض روحيّ.

التنزيلات

بيانات التنزيل غير متوفرة بعد.

المراجع

ʿAbd al-Bāqī, Muḥammad Fuʿād. al-Muʿjām al-Mufahras li Alfāẓ al-Qurʾān al-Karīm. Egypt: Matbaʿah Dar al-Kutub al-Masriyyah, 1945.

al-ʿAsqalānī, Ibn Ḥajar. Fatḥ al-Bārī Sharḥ Ṣaḥīḥ al-Bukhārī. Beirut: Dar al- Maʿrifah, 1959.

al-Baghawī, Abū Muḥammad al-Ḥusayn. Maʿālim al-Tanzīl fī Tafsīr al-Qurʾān. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, 1999.

al-Bayḍāwī, Nāṣir al-Dīn. Anwār al-Tanzīl wa Asrār al-Taʾwīl. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, 1993.

al-Bukhārī, Muḥammad ibn Ismāʿīl. al-Jāmiʿ al-Ṣaḥīḥ. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 2002.

al-Farahīdī, al-Khalīl ibn Aḥmad. Kitāb al-ʿAyn. Beirut: Dar wa Maktabah al-Hilal, n.d.

al-Jaṣṣāṣ, Abū Bakr al-Rāzī. Aḥkām al-Qurʾān. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, 1984.

al-Jawharī, Abū Naṣr Ismāʿīl. al-Ṣiḥāḥ Tāj al-Lughah wa Ṣiḥāḥ al-ʿArabiyyah. Beirut: Dar al-ʿIlm li’l-Malayin, 1987.

al-Māturīdī, Abū Manṣūr. Taʾwīlāt Ahl al-Sunnah. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 2005.

al-Māwardī, Abū al-Ḥasan. al-Nukat wa al-ʿUyūn. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, n.d.

al-Mursī, Abū al-Ḥasan. al-Muḥkam wa al-Muḥīṭ al-Aʿẓam. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 2000.

al-Qāsimī, Muḥammad Jamāl al-Dīn. Maḥāsin al-Taʾwīl. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1997.

al-Qurṭubī, Abū ʿAbd Allah. al-Jāmiʿ li Aḥkām al-Qurʾān. Cairo: Dar al-Kutub al-Masriyyah, 1964.

al-Rāghib al-Aṣfahānī, Abū a-Qāsim. al-Mufradāt fī Gharīb al-Qurʾān. Beirut: Dar al-Qalam, 1991.

al-Rāzī, Abū ʿAbd Allah Muḥammad. Mafātīḥ al-Ghayb. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, 1999.

al-Ṭabarī, Muḥammad ibn Jarīr. Jāmiʿ al-Bayān ʿan Taʾwīl Āyi al-Qurʾān. Dar al-Hajar, 2001.

al-Ṭabranī, Sulaymān ibn Aḥmad. al-Muʿjam al-Kabīr. Cairo: Maktabah Ibn Taymiyyah, 1994.

al-Thaʿālibī, Abū Zayd ʿAbd al-Raḥmān. al-Jawāhir al-Ḥisān fī Tafsīr al-Qurʾān. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, 1997.

al-Wāḥidī, Abū al-Ḥasan. Asbāb Nuzūl al-Qurʾān. Dammam: Dar al-Islah, 1992.

al-Zajjāj, Abū Isḥāq. Maʿānī al-Qurʾān wa Iʿrābuhu. Beirut: ʿAlam al-Kutub, 1988.

al-Zamakhsharī, Maḥmūd ibn ʿUmar. al-Kashshāf ʿan Ḥaqāʾīq al-Tanzīl wa ʿUyūn al-Aqāwīl fī Wujūh al-Taʾwīl. Beirut: Dar al-Kitab al-ʿArabī, 1986.

Bey Zekkoub, Abdelali. al-Qalb bayn al-Qurʾān al-Karīm wa al-ʿIlm al-Ḥadīth, Majallah Majmaʿ (18), September 2016.

Ibn al-ʿArabī, Muḥammad ibn ʿAbd Allah. Aḥkām al-Qurʾān. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 2003.

Ibn al-Jawzī, Abū al-Faraj. Zād al-Masīr fī ʿIlm al-Tafsīr. Beirut: Dar al-Kitab al-ʿArabī, 2001.

Ibn al-Qayyim, Muḥammad ibn Abī bakr. Zād al-Maʿād fī Hady Khayr al-ʿIbād. Beirut: Muʾassasah al-Risalah, 1994.

Ibn ʿĀshūr, Muḥammad al-Ṭāhir. al-Taḥrīr wa’l-Tanwīr. Tunis: al-Dar al-Tunisiyyah li’l-Nashr, 1984.

Ibn Fāris, Abū al-Ḥusayn. Muʿjam Maqāyīs al-Lughah. Beirut: Dar al-Fikr, 1979.

Ibn Kathīr, Abū al-Fidāʿ Ismāʿīl. Tafsīr al-Qurʾān al-ʿAẓīm. Lubnan: Dar Taybah li’l-Nashr wa’l-Tawziʿ, 1999.

Ibn Mājah, Abū ʿAbd Allah. al-Sunan. Beirut: Dar al-Risalah, 2009.

Ibn Manẓūr, Muḥammad ibn Mukram. Lisān al-ʿArab. Beirut: Dar Sadr, 1414.

Ibn Taymiyyah, Taqī al-Dīn. al-Fatāwā al-Kubrā. Beirut: Dar al-Kutub al-ʿIlmiyyah, 1987.

Muslim, Ibn al-Ḥajjāj Abū al-Ḥasan. al-Ṣaḥīḥ. Beirut: Dar Ihyaʾ al-Turath al-ʿArabī, n.d.

Rashīd Reda, Muḥammad. Tafsīr al-Qurʾān al-Ḥakīm. Egypt: al-Hayʿah al-Masriyyah al-ʿAmmah li’l-Kitab, 1990.

التنزيلات

منشور

2021-02-17

كيفية الاقتباس

Bey Zekkoub, Abdelali. 2021. "أقسام المرض من منظور القرآن الكريم: دراسة موضوعيّة: Categories of Disease According to the Qurʾān: A Thematic Analysis". مجلة البرهان لدراسات القرآن والسنة 5 (1). Kuala Lumpur, Malaysia.:53-82. https://doi.org/10.31436/alburhn.v5i1.202.

إصدار

القسم

Articles