مفهوم جداريّة محمود درويش وموقعها من مراحل شعره /The Concept of Mahmoud Darwish’s Mural and Its Position within the Stages of His Poetic Career

Authors

  • Raghad Sarhan Mohammad Ghaith
  • Abdullah Nayef Al-Anbar

DOI:

https://doi.org/10.31436/jlls.v17i1.1226

Abstract

ملخص البحث:

يهدف البحث إلى تعريف جدارية درويش، وهي من النصوص الشعرية الرمزية الحداثية الجريئة التي تخاطب الوجدان العالمي، ولعلّ السبب أنّ ديوان الجدارية لم يكن مجرّد نص، بل فضاء لغوي تجاوز الفنون التشكيلية في قدرته على تخليد الذاكرة وتسجيلها، وأنّ ديوان جدارية هو الوحيد الذي قرنه درويش باسمه (جدارية درويش). يسعى هذا البحث إلى دراسة مفهوم الجدارية في اللغة والفن والتراث والأدب، ويظهر دلالاتها في الفنون التشكيلية، ويوضح معنى جدارية وفق دراسات بعض النقّاد الأكاديميين المعاصرين، ثم دراسة تحوّل مفهوم الجدارية إلى المجال الأدبي من الجدار التشكيلي إلى النص الشعري في جدارية محمود درويش، ويبيّن السمات المشتركة بينهما، ويوضح تجربة الحياة والموت في ضوء تسمية جدارية درويش، وبعدها يبيّن الظروف التي كتب فيها درويش جداريته. واعتمد البحث على المنهج الوصفي التحليلي والنقد المقارن؛ وذلك عبر استعراض آراء بعض النقاد في تعريفهم جدارية درويش، ثم مناقشتها. وتوصّل البحث إلى أنّ العلاقة بين مفاهيم الجدارية لغة واصطلاحاً وفنّاً وأدباً تتمثل في رمزيتها ومحاولتها تخليد نفسها، وأنّ مقصد درويش بقوله: "هزمتك يا موت الفنون" أنّ فنّه اللغوي في الجدارية هزم الموت عبر خلود اللغة، لا سيّما أنّ ثمّة علاقة بين تسمية جدارية في ضوء تجربة الموت والحياة عند درويش، وأنّ الجدارية فن تحوّل على يد درويش من الجدار التشكيلي إلى الفضاء اللغوي.

الكلمات المفتاحية: جداريّة، محمود درويش، الفنون التشكيلية، الموت والحياة.

 

Abstract:

This study aims to define Darwish’s Mural, one of the bold, modernist symbolic poetic texts that addresses the universal human conscience. This is perhaps because the collection Mural is not merely a poetic text, but a linguistic space that surpasses the visual arts in its capacity to immortalise and record memory. It is also the only collection that Darwish explicitly associated with his own name, namely Darwish’s Mural. The study examines the concept of the mural in language, art, heritage and literature. It explores its significations in the visual arts and clarifies the meaning of “mural” according to the views of selected contemporary academic critics. It then investigates the transformation of the mural concept into the literary field, from the visual wall to the poetic text in Mahmoud Darwish’s Mural, while identifying the shared features between the two. The study also explains the experience of life and death in light of the title Darwish’s Mural, before discussing the circumstances in which Darwish wrote his Mural. The study adopts the descriptive-analytical method and comparative criticism by presenting and discussing the views of selected critics on the definition of Darwish’s Mural. It concludes that the relationship between the meanings of the mural in language, terminology, art and literature lies in its symbolic nature and its attempt to immortalise itself. Darwish’s statement, “The arts have defeated you, O death,” means that his linguistic art in Mural defeats death through the immortality of language. This is especially evident in the relationship between the title Mural and Darwish’s experience of death and life. The study further concludes that, in Darwish’s hands, the mural was transformed from a visual wall into a linguistic space.

 

Keywords: mural, Mahmoud Darwish, visual arts, death and life.

Abstrak:

Kajian ini bertujuan mentakrifkan Jidāriyyah Darwish, iaitu salah satu teks puisi simbolik moden yang berani dan menyapa nurani manusia sejagat. Hal ini mungkin kerana kumpulan puisi Jidāriyyah bukan sekadar sebuah teks, tetapi sebuah ruang linguistik yang mengatasi seni tampak dari segi keupayaannya mengabadikan dan merakam memori. Malah, Jidāriyyah merupakan satu-satunya kumpulan puisi yang secara khusus dikaitkan oleh Darwish dengan namanya sendiri, iaitu Jidāriyyah Darwish. Kajian ini meneliti konsep jidāriyyah dari sudut bahasa, seni, tradisi dan sastera. Kajian ini turut memperlihatkan maknanya dalam seni tampak serta menjelaskan pengertian jidāriyyah menurut pandangan beberapa pengkritik akademik kontemporari. Seterusnya, kajian ini meneliti transformasi konsep jidāriyyah ke dalam ranah kesusasteraan, iaitu daripada dinding seni tampak kepada teks puisi dalam Jidāriyyah Mahmoud Darwish, di samping menghuraikan ciri-ciri persamaan antara kedua-duanya. Kajian ini juga menjelaskan pengalaman hidup dan mati berdasarkan penamaan Jidāriyyah Darwish, sebelum membincangkan keadaan yang melatari penulisan karya tersebut oleh Darwish. Kajian ini menggunakan pendekatan deskriptif-analitis dan kritikan perbandingan melalui pembentangan pandangan beberapa pengkritik tentang takrif Jidāriyyah Darwish, kemudian membahaskannya secara kritis. Kajian ini merumuskan bahawa hubungan antara konsep jidāriyyah dari segi bahasa, istilah, seni dan sastera terletak pada sifat simboliknya serta usahanya untuk mengabadikan dirinya. Maksud Darwish melalui ungkapan “seni telah mengalahkanmu, wahai maut” ialah bahawa seni bahasanya dalam Jidāriyyah telah menewaskan maut melalui keabadian bahasa. Hal ini semakin jelas apabila terdapat hubungan yang erat antara penamaan Jidāriyyah dengan pengalaman kematian dan kehidupan dalam puisi Darwish. Kajian ini juga menegaskan bahawa jidāriyyah, melalui tangan Darwish, telah berubah daripada dinding seni tampak kepada ruang linguistik.

Kata kunci: jidāriyyah, Mahmoud Darwish, seni tampak, kematian dan kehidupan.

Downloads

Published

2026-06-09

How to Cite

Raghad Sarhan Mohammad Ghaith, & Abdullah Nayef Al-Anbar. (2026). مفهوم جداريّة محمود درويش وموقعها من مراحل شعره /The Concept of Mahmoud Darwish’s Mural and Its Position within the Stages of His Poetic Career. مجلة الدراسات اللغوية والأدبية (Journal of Linguistic and Literary Studies), 17(1), 27–44. https://doi.org/10.31436/jlls.v17i1.1226

Issue

Section

Linguistic Studies